همشهری آنلاین - گروه سیاسی: رسانه آمریکایی با بررسی سابقه استفاده ایران از جنگ نامتقارن، از پهپادها و حملات دریایی در تنگه هرمز تا عملیات منتسب به عوامل نیابتی در اروپا، این راهبرد را بخشی از تلاش تهران برای فرسایش و مختل کردن رقبای قدرتمندتر توصیف کرده است.
آسوشیتدپرس نوشت:
رهبران بریتانیا و آمریکا بدون ارائه شواهدی گفته‌اند که ایران در دو حادثه امنیتی مهم این هفته نقش داشته است؛ یکی بازداشت چند نفر در نزدیکی یک پایگاه نظامی تحت کنترل آمریکا در انگلستان که در جنگ علیه تهران مورد استفاده قرار می‌گیرد و دیگری حمله‌ای در کابین خلبان یک هواپیمای عازم اسرائیل.
تا روز جمعه، هیچ ارتباط تاییدشده‌ای با جمهوری اسلامی به دست نیامده بود. بریتانیا هیچ مدرکی را که ایران را به بازداشت‌های انجام‌شده در نزدیکی پایگاه هوایی و اتهامات مرتبط با تروریسم مرتبط کند، علنی نکرده است. همچنین یک مقام آگاه که اجازه صحبت با رسانه‌ها را نداشت، گفت در حال حاضر هیچ مدرکی درباره ارتباط ایران با حمله به کابین خلبان وجود ندارد.
تحقیقات هنوز در مراحل اولیه است. اگر ارتباط ایران با بازداشت‌های بریتانیا تایید شود، این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از راهبردی باشد که حکومت ایران دهه‌هاست آن را دنبال می‌کند [راهبرد یا فضاسازی برای جور کردن بهانه جنگی؟] : استفاده از حملات کوچک‌تر و نسبتا کم‌هزینه برای تحت فشار قرار دادن و ایجاد اختلال در فعالیت رقبای قدرتمندتر و اقتصاد آنها، در عین حال که میان متحدان آنها اصطکاک ایجاد می‌شود. این راهبرد اکنون در تنگه هرمز نیز به نمایش گذاشته شده است.
اگر مشخص شود که ایران در هدف قرار دادن پرواز فلای‌دوبی نقش داشته، این اتفاق می‌تواند نشان‌دهنده ورود این رویکرد به سطحی خطرناک‌تر باشد.
حادثه فلای‌دوبی منفعتی برای ایران ندارد
ایران دخالت در بازداشت‌های روز یکشنبه در نزدیکی پایگاه هوایی نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در فرفورد را رد کرده است؛ پایگاهی که از آن برای انجام حملات بمب‌افکن‌های آمریکایی علیه ایران استفاده شده است. مقام‌های ایرانی سفیر بریتانیا را احضار و از دولت این کشور خواستند توضیح رسمی ارائه کند.
پلیس بریتانیا روز پنجشنبه یک شهروند دوتابعیتی ۲۵ ساله بریتانیایی ـ ایرانی را به ظن برنامه‌ریزی برای یک حمله تروریستی بازداشت کرد، در حالی که ۵ مظنون دیگر با قرار وثیقه آزاد شدند. کارآگاهان گفتند مقداری ماده آتش‌زا ـ بنزین ـ را در خودروهایی در نزدیکی پایگاه هوایی پیدا کرده‌اند، اما هیچ ماده منفجره‌ای کشف نشده است.
نخست‌وزیر بریتانیا، اندی برنهام، گفته است لندن «نشانه‌های قوی» از نقش ایران در این حادثه دارد، اما جزئیاتی ارائه نکرد.
در مورد حمله به پرواز فلای‌دوبی، ایران درباره اظهارنظر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر اینکه کمک‌خلبان ممکن است با ایران ارتباط داشته باشد، واکنشی نشان نداده است. وقتی از ترامپ پرسیده شد آیا درباره چنین ارتباطی گزارشی دریافت کرده است، او گفت: «بر اساس چیزهایی که می‌شنوم، می‌گویم پاسخ بله است، اما همین حالا در حال بررسی موضوع هستیم.» او توضیح بیشتری ارائه نکرد.
با این حال، حتی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و یکی از صریح‌ترین منتقدان ایران در جهان، گفته است برای اظهارنظر درباره این موضوع هنوز زود است.
با توجه به اینکه دولت‌ها جزئیات کلیدی، از جمله هویت مظنونان یا انگیزه‌های احتمالی آنها را منتشر نمی‌کنند ـ جزئیاتی که در جریان تحقیقات فعال پلیس در بریتانیا معمولا علنی نمی‌شوند ـ خطر آن وجود دارد که گمانه‌زنی‌ها جای خالی اطلاعات را پر کنند.
آنتونیو جیوستوتزی، پژوهشگر ارشد موسسه خدمات سلطنتی متحد، یک اندیشکده دفاعی مستقر در لندن، گفت: «وقتی با چنین منطقه خاکستری‌ای مواجه هستید که شواهد کافی وجود ندارد، این گرایش به‌ویژه در میان سیاستمداران، رسانه‌ها و دیگران وجود دارد که همه چیز را به ایران نسبت دهند. بخش زیادی از این موارد درست است، اما لزوما همه آنها درست نیست.» او گفت ایرانی‌ها منکر این نیستند که در خارج از کشور سلول‌هایی دارند.
به گفته جیوستوتزی، حوادثی مانند آنچه در پایگاه فرفورد رخ داده، ظاهرا با الگوی حملاتی مطابقت دارد که هدف آنها اعمال فشار و ارسال این پیام به متحدان آمریکا است که «در این مورد ما کار خیلی وحشتناکی نکردیم، اما انجام دادن یک کار وحشتناک برایمان دشوار نخواهد بود.»
با این حال، او درباره نقش ایران در حادثه فلای‌دوبی ابراز تردید کرد و گفت: «از نظر راهبردی، کشاندن اسرائیل به این ماجرا در شرایط فعلی هیچ منفعتی برای ایران ندارد و فقط وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند.»
تمجید ایران از جنگ نامتقارن
مقام‌های ایرانی در همین هفته بار دیگر جنگ نامتقارن را به‌عنوان یکی از راهبردهای اصلی کشور مورد تاکید قرار داده‌اند. سرتیپ ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح ایران، در اظهاراتی که خبرگزاری دولتی ایرنا منتشر کرد، گفت: «جنگ نامتقارن یعنی مقابله با سلاح‌های سنگین و گران‌قیمت دشمن با تجهیزات دفاعی کم‌هزینه‌تر و ساده‌تر، اما موثرتر و کاربردی‌تر و در نهایت دستیابی به پیروزی.»
او گفت چنین تاکتیک‌هایی بر «ایثار، ایمان و معنویت» استوار هستند و افزود جنگ متعارف در برابر این رویکرد آسیب‌پذیر است.
تهران پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ و قطع حمایت‌های نظامی و دیگر حمایت‌ها از سوی متحدان پیشین، از جمله آمریکا، به این رویکرد روی آورد. ایران در جریان جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ و بار دیگر در جنگ کنونی که با حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه آغاز شد، به‌طور قابل توجهی از شیوه‌های نامتقارن، از جمله استفاده از پهپادها، بهره گرفته است.
تاکتیک‌های ایران شامل حملات گسترده پهپادی علیه کشورهای منطقه‌ای میزبان پایگاه‌های آمریکا و حمله به کشتی‌هایی بوده است که تلاش می‌کنند از تنگه هرمز عبور کنند. قایق‌های تهاجمی کوچک و مین‌ها نیز این تنگه را تهدید کرده‌اند. گروه‌های نیابتی مسلح ایران نیز در جنوب لبنان، یمن، غزه و عراق حملاتی انجام داده‌اند.
موسسه سوفان اوایل امسال نوشت: «تهران می‌داند که نمی‌تواند اسرائیل یا آمریکا را در یک جنگ متعارف و شدید شکست دهد. در عوض، به نظر می‌رسد حکومت در حال به‌کارگیری پاسخی نامتقارن و فرسایشی است که نه برای دستیابی به یک پیروزی قاطع در میدان نبرد، بلکه برای دوام آوردن و بقا طراحی شده است.»
تاریخچه‌ای از انتساب اقدامات خرابکارانه
ایران در جریان جنگ، انجام برخی حملات مستقیم نظامی یا شبه‌نظامی، از جمله حمله به کشتی‌های جنگی آمریکا، را پذیرفته است. اما نوع نقشی که مقام‌ها در ارتباط با حوادث فلای‌دوبی و انگلستان به ایران نسبت داده‌اند، غیرمستقیم‌تر است؛ موضوعی که تایید آن را دشوارتر و انکار آن را آسان‌تر می‌کند.
این اتهامات یادآور نگرانی‌ها درباره اقدامات خرابکارانه در اروپا است که از زمان آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، بارها روسیه به حمایت از آنها متهم شده است. مسکو این اتهامات را رد کرده است.
تهران نیز در گذشته با اتهاماتی مشابه مواجه بوده است. متیو لویت از موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک که یک پایگاه داده از این حوادث را مدیریت می‌کند، سال گذشته نوشت [مدعی شد]: «برای کاهش خطر حملات تلافی‌جویانه علیه ایران، عوامل ایرانی به استخدام مجرمان نیابتی برای انجام حملات به دستور تهران روی آورده‌اند.»
در یکی از موارد پرسروصداتر، وزارت دادگستری آمریکا در نوامبر ۲۰۲۴ از یک طرح اجیر کردن فردی برای قتل دونالد ترامپ خبر داد و مردی را متهم کرد که گفته بود پیش از انتخابات همان ماه، از سوی یک مقام دولتی مامور انجام این کار شده است. دولت ایران این گزارش را رد کرد و آن را توطئه‌ای برای پیچیده کردن روابط دو کشور خواند.
در مواردی جدیدتر، مقام‌های بریتانیایی می‌گویند [مدعی هستند] گروه‌های نیابتی مرتبط با ایران پشت مجموعه‌ای از حملات آتش‌سوزی و دیگر حملات در بریتانیا و سایر کشورهای اروپایی بوده‌اند؛ حملاتی که بسیاری از آنها جامعه یهودیان یا مخالفان حکومت جمهوری اسلامی را هدف قرار داده‌اند. در اکتبر ۲۰۲۵، رئیس سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا، ام‌آی۵، گفت این سازمان در یک سال گذشته بیش از ۲۰ طرح «بالقوه مرگبار» با حمایت ایران را شناسایی کرده است.
چند مظنون، از جمله نوجوانان، در بریتانیا به اتهام آتش‌سوزی‌هایی با هدف قرار دادن کنیسه‌ها و آمبولانس‌های متعلق به جوامع یهودی تحت تعقیب قرار گرفته‌اند. مقام‌ها می‌گویند این جرایم اغلب در ازای مبالغ اندکی پول انجام می‌شوند و افرادی که بازداشت شده‌اند ممکن است اطلاع بسیار اندکی از ارتباط این اقدامات با ایران داشته باشند یا اصلا از آن بی‌خبر باشند. این موضوع نیز شباهت‌هایی با حملات منتسب به روسیه در اروپا دارد.
بریتانیا در ماه ژوئیه «جنبش اسلامی یاران حق» (IMCR) را ممنوع کرد؛ گروهی که لندن آن را یک گروه نیابتی ایران و مسئول حملات معرفی کرده است. این گروه که اوایل امسال در فضای مجازی شکل گرفت، مسئولیت حملات به کنیسه‌ها در بلژیک و هلند را برعهده گرفته است.
نظر شما